"Hoe lang spelen de Europeanen nog tweede viool"
Interview with Sven Biscop

24/03/2009 17:00

Eind volgende week wordt de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) zestig jaar oud. Naar aanleiding daarvan sprak Knack met professor Sven Biscop.

De NAVO krijgt er op een feestje aan de oevers van de Rijn met Kroatië en Albanië twee lidstaten bij en Frankrijk keert plechtig terug in de militaire structuur van de organisatie. Maar wat betekent de alliantie nog?

Volgens professor Sven Biscop leeft er in de NAVO een existentiële twijfel: welke kant moet het bondgenootschap op? Biscop is ook directeur van het programma voor veiligheid en global governance van Egmont, het Koninklijk Instituut voor Internationale Betrekkingen.

"Aan de basis van die twijfel ligt de vraag wat de Europeanen willen. Willen wij de tweede viool blijven spelen? Willen we ons hele veiligheidsbeleid binnen de NAVO blijven organiseren en de Amerikaanse dominantie accepteren?"

"Of willen we een autonome speler zijn, een gelijkwaardige partner van de Amerikanen? Zoals we dat op andere terreinen zijn, bijvoorbeeld op het vlak van de economie."

Verdeel en heers
Waarom doen de Europeanen zich in dit verband toch altijd te kort? De Europeanen zijn heel goed in 'verdeel en heers', zegt Sven Biscop. "We verdelen onszelf en laten de anderen heersen. Dat is onze houding tegenover de Amerikanen, maar net zo goed tegenover de Russen of de Chinezen."

"De Europese Unie werkt op het vlak van veiligheid en defensie niet zoals ze zou kunnen werken, en de NAVO ook niet. Het resultaat is dat we ofwel niets doen, ofwel de Amerikanen volgen. Terwijl de voorbije jaren toch vaak is gebleken dat het Amerikaanse beleid onze belangen niet dient."

Barack Obama
De indruk bestaat dat die situatie verandert met de komst van Barack Obama als president van de Verenigde Staten. Biscop: "Het wordt voor Europa zeker gemakkelijker om met Amerika te praten."

"Maar dat neemt niet weg dat onze belangen en onze doelstellingen niet automatisch dezelfde zijn als die van de Amerikanen. Daaraan verandert de aanwezigheid van Obama niets. We moeten leren om flexibeler tegenover Washington te staan. Leren om het soms niet met elkaar eens te zijn, zonder dat het hele bondgenootschap daarom meteen op de helling staat."

"Het politieke zwaartepunt van de relatie is verschoven, weg van de NAVO. Het politieke debat vindt niet meer in de NAVO plaats. Het is verschoven naar Washington aan de ene kant en de Europese Unie aan de andere kant."

"De grote thema's waarover Europa nu met de Amerikanen moet praten, zijn ook helemaal geen NAVO-thema's. Het klimaat, de financiële crisis, energie. Het moslimfundamentalisme. Daarover kunnen we als Europese Unie rechtstreeks met de Amerikanen praten. Daarvoor hebben we de NAVO niet meer nodig."

(HVH)